มงคลชีวิต มงคลที่ ๑ ไม่คบคนพาล ตอนที่ ๑ ลักษณะของคนพาล

๑ ใบไม้ห่อปลาเน่า ย่อมคลุกเคล้าเหม็นคาวปลา
คนพาลย่อมพาลพา ให้ด้อยค่าเสื่อมราศี
คนพาลมักเห็นผิด แผกบัณฑิตคิดถูกดี
รักตัวกลัวราคี อย่าเกลือกกลั้วจะชั่วตาม

๒ บัณฑิตเห็นว่าเหล้า ดื่มแล้วเมาทำจิตทราม
คนพาลมิครั่นคร้าม เห็นเป็นเครื่องกระชับมิตร
อีกหนึ่งเหตุฉิบหาย คือเล่นไพ่ด้วยหลงผิด
อ้างเพลิดเพลินเป็นนิจ ลับสมองซ้อมคำนวณ

๓ ขึ้นชื่อว่าพาลแล้ว ย่อมไม่แคล้วต้องกำสรวล
ใช้วิทย์มิถูกควร แม้นรู้มากก็ยากนาน
เหตุแสลงต่อความดี สมดั่งที่ผู้รู้ขาน
อุปมาเปรียบคนพาล ดั่งคนไข้กลัวน้ำเย็น

๔ ลักษณะของคนพาล วิปริตผิดความเห็น
ตรงข้ามบัณฑิตเป็น กอปรด้วยเหตุสามประการ
หนึ่งนั้นชอบคิดชั่ว จิตขุ่นมัวเป็นสันดาน
พยาบาทปองร้ายกัน จิตละโมบในทางคด

๕ สองใช้วาจาชั่ว ส่อเสียดทั่วทั้งพูดปด
คำหยาบไม่ละลด อีกเพ้อเจ้อและนินทา
สามทำแต่ความชั่ว ไม่หวั่นกลัวคำครหา
ดื่มเหล้าและเมายา ทั้งฉุดคร่าและข่มขืน

๖ พูดปดไม่ลดละ ขโมยดะยืมไม่คืน
อกุศลแม้หลับตื่น ศีลห้าข้อฤาละเว้น
โทษความเป็นคนพาล ทุกข์มหันต์เพราะความเห็น
ตายไปคงไม่เว้น นรกเปิดประตูรอ

๗ ชื่อเสียงก็เหม็นเน่า เหตุเพราะเขานินทาหนอ
ไร้ซึ่งคนชอบพอ ดั่งเสนียดเขาเกลียดชัง
หมดสิ้นซึ่งราศี เภทภัยมีทั้งหน้าหลัง
วงศ์ตระกูลพิณพัง ทำลายตนจนทางไป